मध्ययुगीन

पुर्तुगेज येवंच्या पयलीं गोंयांत कोंकणी साहित्य प्रसारांत आशिल्लें पुण पुर्तुगेजानी प्रादेशिक भाशांचीं सगळीं ग्रंथां लासून उडयलीं तेन्ना कोंकणी साहित्य नाच जालें अशें दो. कुञ रिवैर,  दो. जर्सन द कुञ, दो. जुझे पेरैर सारकिल्ल्या जाणकारा सांगतात.  पुण दो. सु. मं. कत्रे हो वाद  मान्य करीना.

कितेंय जावं, पुर्तुगेजां पयलींचें म्हणपासारखें चड कांय साहित्य मेळूंक ना. पुण जें कितें मेळां तें दो. जुझे पेरैर (कोंकणी मंदाकिनी, पणजी, 1996) आनी दो. ओलिव्हिन्यु गोमीश (कोंकणी मानसगंगोत्रि, चांदोर, 2000) हाणी उजवाडा हाडलां.

रामायण आनी महाभारतांतल्या कोंकणी काण्यांच्यो हस्तलिखित प्रती पुर्तुगालच्या ब्रागा पुस्तकघरांत सांबाळून दवरल्यात. पुर्तुगेज भाशेचो मातय प्रभाव पडूंक नाशिल्ल्या ह्या हस्त लिखिताच्या  कोंकणी शैलीवयल्यान ह्यो काणयो घडये सोळाव्या शेंकडया पयलींच्यो आसूंयेता अशें दो. जुझे पेरैर तशेंच  दो. ओलिव्हिन्यु गोमीश ह्या जाणकारांचें मत आसा.

गोंयांत पुर्तुगेज सत्ता सुरू जाल्ल्या उपरांत ताणीं कोंकणी ग्रंथां लासून उडयलीं अशें सांगतात.  तरीय, उप्रांत धर्मगुरूनी कोंकणी शिकपा खातीर तशेंच शिकोवपा खातीर पुस्तकां तयार केलीं, हें लक्षांत घेवपाक जाय.  16 ते 18 व्या  शेंकड्यांत कोंकणींत जीं पुस्तकां निर्माण जालीं, तीं क्रिस्तांव धर्मगुरूनीच रचिल्लीं. आनी  हीं पुस्तकां चड करून कोंकणीची उतरावळ, शब्दकोश, व्याकरणां, नवागतां खातीर धर्मसंबदीच्यो प्रश्नोत्तरी, आदी प्रकाराचीं आसलीं.  देखीक फा. थॉमस  स्टीवन्स हाणीं रचिल्लें दौत्रीन क्रिस्तांव (1622) आनी आर्टे दे लिंग्वा कानारीं (1640) फा. दियोगु रिबैर हांचें वोकाबुलेरियु द लिंग्वा कानारीं (1626) आनी देक्लरासांव द दौत्रीन ( 1634)

पुण हळू हळू हिंदू पुराणांची देख घेवन धर्मघुरूनी क्रिस्तांव तत्वाचेर आनी संताचे जिणेचेर आदारिल्लीं काव्यां निर्माण केलीं वो दूस-या भाशांवयल्यान  कोंकणी अणकार करून घेतलो. देखीक   अमादोर दे सांतान हाणीं अणकारिल्लें Flos Santcorum (1612), फा. अंतोनियु  दे साल्दांञ हाणीं बरयल्लें सांक्तो आंतोनीचीं आचर्यें (1655), जुवांव दे पेद्रूस हांगेलें देवाचीं येकांग्र बोलणी (1660), इग्नेशस आर्कमणी हांगेलें सगळ्या वर्साचें वांजेल (1667) हे ग्रंथ.

ह्या काळमानांतलें आनीयेक म्हत्वाची कृती  मिगेल आल्मैद हाणी पांच खंडानी उजवाडल्लो वनवळ्यांचो मळो (1658-59).  ह्या ग्रंथाचे फकत तीसरो आनी पांचवो खंड उपलब्द आसा.      

फा. मान्युवेल जाकीस नोरोन्ह हणी जेझू क्रि्स्ताच्या पासांवा वयर बरयल्लें काव्यय लक्षांत घेवपा सारखें आसा.

ह्याच काळखंडांत फा. गास्पर दे साम मिगेल, लोरेन्सु हेरवास ए पांड्यूरु, फा. थियोटोनियु जुझे आनी फा. करेल प्रिक्रिल हाणी कोंकणी  भाशेक तशेंच साहित्याक दिल्लें देणें  मोलादीक जावन आसा.